ستاد اقامه نماز استان زنجان
پرتال رسمی ستاد اقامه نماز استان زنجان
<span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;"><img src="http://namz0241.persiangig.com/image/ahkam/Publication1.jpg" alt="" width="160" height="128" /></span>
  صفحه اول -> احكام مسافت شرعی
چاپ صفحه
ارسال صفحه براي دوستان
1395-4-20

 

اندازه مسافت شرعی و حد ترخص
«مسافت شرعی» و «حد ترخص» دو عنوان فقهی هستند كه احكام خاص خود را دارند. مانند این كه اگر روزه داری به قصد رسیدن یا عبور از مسافت شرعی از حد ترخص گذشت(1) حكم روزه از او برداشته شده و روزه‌اش باطل می شود و احكام مهم دیگری كه در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم كرد.
قبل از پرداختن به برخی مسائل كه این دو عنوان دخالت مستقیم در آن دارند ابتدا باید روشن شود كه مسافت شرعی چیست و میزان حد ترخص چقدر است.

« مسافت شرعی» چند كیلومتر است؟
«مسافت شرعی»، هشت فرسخ است كه نظر مراجع معظم تقلید در تبدیل آن به كیلومتر، قدری با هم متفاوت است. برخی آن را حدود 45 كیلومتر(2) و برخی دیگر در حدود 43 كیلومتر(3) و عده‌ای آن را در حدود 40 كیلومتر (4) می دانند.(5)
نقطه آغاز این مسافت آخرین نقطه شهر یا روستایی است كه فرد در آنجا زندگی می كند و قصد خروج از آنجا را دارد. نقطه پایانی آن هم محل توقف یا ابتدای شهر و روستایی است كه فرد قصد مسافرت به آن را دارد؛ اگر این فاصله، حداقل چهار فرسخ شد(رفت و برگشت آن می شود هشت فرسخ) مسافت شرعی محقق شده است.

جایگاه كارخانه ها و شهرك های متصل به شهر در این محاسبه
ابتدای مسافت از آخرین محدوده عرفی شهر محاسبه می شود. بنابراین، اگر به نظر اهالی، كارخانه ها و شهرك های اطراف كه متصل به شهر هستند جزو شهرند آخر آنها آخرین محدوده عرفی شهر به حساب می‌آید.(6)
نقطه آغاز این مسافت آخرین نقطه شهر یا روستایی است كه فرد در آنجا زندگی می كند و قصد خروج از آنجا را دارد. نقطه پایانی آن هم محل توقف یا ابتدای شهر و روستایی است كه فرد قصد مسافرت به آن را دارد؛ اگر این فاصله، حداقل چهار فرسخ شد(رفت و برگشت آن می شود هشت فرسخ) مسافت شرعی محقق شده است
«حد تَرَخُّص» چند كیلومتر است؟
محدوده ترخُّص محدوده ای است كه از آخرین نقطه عرفی شهر یا روستا شروع می شود و حد نهایی آن محلی است كه از آنجا دیوار شهر یا دیوار آخرین خانه های شهر دیده نمی شود و اذان شهر شنیده نمی شود؛ البته به شرطی كه مانعی برای دیدن و شنیدن وجود نداشته باشد و اذان نیز بدون بلندگو گفته شود.(7)
برای تبدیل این فاصله به واحد كیلومتر باید عملا در چنین محلی قرار گرفت سپس فاصله ایجاد شده را بر اساس واحد كیلومتر اندازه گیری كرد. بر اساس تحقیق عملی انجام شده(8) این فاصله حدود سه، چهار كیلومتر است.
كسی كه قصد سفر به مسافت شرعی را ندارد مثلا تصمیم دارد تا 19 كیلومتری شهر خود برود یا قصد دارد كه مثلا به 35 كیلومتری شهر خود سفر كند اما هنوز در شهر است و یا به حد ترخص نرسیده است؛ حق ندارد و نباید نماز را شكسته بخواند یا كاری انجام دهد كه روزه اش باطل شود

دو حكم مهم
1. در راه رفتن به سفر
كسی كه قصد سفر به مسافت شرعی و یا بیش از آن را دارد(9) وقتی نمازش شكسته و حكم روزه از او برداشته می شود(10) كه به حد ترخص برسد و از آن عبور كند. بنابراین:
كسی كه قصد سفر به مسافت شرعی را ندارد مثلا تصمیم دارد تا 19 كیلومتری شهر خود برود یا قصد دارد كه مثلا به 35 كیلومتری شهر خود سفر كند اما هنوز در شهر است و یا به حد ترخص نرسیده است؛ حق ندارد و نباید نماز را شكسته بخواند یا كاری انجام دهد كه روزه اش باطل شود.
محدوده ترخُّص محدوده ای است كه از آخرین نقطه عرفی شهر یا روستا شروع می شود و حد نهایی آن محلی است كه از آنجا دیوار شهر یا دیوار آخرین خانه های شهر دیده نمی شود و اذان شهر شنیده نمی شود؛ البته به شرطی كه مانعی برای دیدن و شنیدن وجود نداشته باشد و اذان نیز بدون بلندگو گفته شود
برخی بر اثر عدم اطلاع از این مسأله صبح روزی كه قصد مسافرت به بیش از مسافت شرعی را دارند در خانه خود صبحانه مفصلی خورده و بعد راهی سفر می شوند كه این با توجه به حكمی كه بیان شد شرعا حرام و موجب كفاره می شود. این افراد تا زمانی كه به حد ترخص نرسیده اند باید به مانند سایر روزه داران، هم نیت روزه كنند و هم به مانند آنها كاری نكنند كه روزه شان باطل شود. این عده باید صبر كنند تا به حد ترخص برسند از آنجا به بعد است كه آنها مجاز به خوردن و آشامیدن می شوند.
2. در راه برگشت به وطن
كسی كه مسافر است و در راه بازگشت به وطن خویش است؛ اگر كاری كه روزه را باطل می كند از او سر نزده باشد و تا قبل از آنكه اذان ظهر بگویند به حد ترخص برسد لازم است همانجا نیت روزه كرده و روزه آن روز را بگیرد. ضمن آنكه نمازش هم به محض ورود به محدوده ترخص، كامل خواهد شد.


*******
تعریف حد ترخص:

رسیدن به حد ترخص یعنی رسیدن به جایی كه:
۱. دیوارهای شهر را نبیند.
۲. صدای اذان شهر را نشنود.
ندیدن دیوارهای شهر به این معنا است كه خانه‌ها و اهالی شهر را به طور واضح نبیند. بنابراین اگر شبهی از دیوارهای شهر را ببیند كه قابل تشخیص نیست، به حد ترخص رسیده است.
در گودی بودن یا در بلندی بودن شهر، غبارآلود بودن یا تاریك بودن هوا، ضعیف بودن یا قوت بیش از حد دید چشم و سایر موانع در صدق ندیدن یا دیدن دیوارهای شهر دخیل نیست. به این معنا كه به طور مثال اگر شهری در بلندی قرار دارد، همین كه مقداری از آن شهر دور شود كه اگر آن شهر در محل پست‌تری (به حالت معمول) قرار داشت دیوارهایش دیده نمی‌شد كفایت می‌كند، اگرچه در حال حاضر دیوارها دیده شود.
به عبارت دیگر، ندیدن دیوارهای شهر یعنی به جایی برسد كه با فرض نبودن هیچ مانعی،ك انسان با دید معمولی نتواند دیوارهای شهر را به طور واضح ببیند. نشنیدن صدای اذان شهر هم به این معناست كه اگر كسی با صدای بلند (بدون استفاده از دستگاه‌های جدید صوتی) بر پشت بام یا بالای مناره‌ای اذان بگوید، صدایش شنیده نشود.
برخی از محققین برای حد ترخص مسافت خاصی را بنا بر تحقیق، بیان كرده‌اند. مثلاً برخی حد ترخص را فاصله یك كیلومتری از آخرین خانه شهر، برخی دیگر فاصله سه كیلومتری و ... بیان كرده اند. اما حق این است كه تشخیص حد ترخص با همین دو معیاری كه فقها فرموده‌اند (ندیدن دیوارهای شهر و نشنیدن صدای اذان شهر) كار آسانی بوده و اگر وسواس به خرج ندهیم، تشخیص آن كاملاً مقدور است. البته تعیین كیلومتری مسافت هم می‌تواند در به یقین رسیدن كمك كند.

حكم شك در حد ترخص

در صورتی كه شك كنیم به حد ترخص رسیده‌ایم یا نه و امكان صبر كردن تا رسیدن به یقین نباشد (مثلاً وقت نماز در حال اتمام باشد) باید بنا را بر حالت قبل بگذاریم. مثلاً اگر در هنگام خارج شدن از وطن شك كنیم كه به حد ترخص رسیده ایم یا نه باید نماز را تمام بخوانیم (همان طور كه در وطن نماز را تمام می‌خواندیم) و اگر در حال برگشتن به وطن شك كنیم كه به حد ترخص رسیده ایم یا نه باید نماز خود را شكسته بخوانیم (همان طور كه پیش از این در مسافرت شكسته می‌خواندیم)

*****************.

پی نوشت ها:
1) سایر شرطهای شكسته شدن نماز را هم دارا باشد؛ مثلا شغل او مسافرت نباشد.
2) آیات عظام خامنه ای(حفظه الله)، بهجت(ره) و فاضل(ره)
3) آیات عظام تبریزی(ره) و مكارم(حفظه الله)
4) آیت الله زنجانی(حفظه الله)
5) احكام مسافر ص23، پاورقی
6) آیات عظام خامنه ای(حفظه الله)، فاضل(ره) و مكارم(حفظه الله) در این نظر با حضرت امام (ره )موافقند؛ اما آیات عظام بهجت(ره) و تبریزی(ره) كارخانه های اطراف را جزو شهر نمی دانند. همان، ص26
7) آیات عظام تبریزی(ره)، زنجانی(حفظه الله) و مكارم(حفظه الله): علامت رسیدن به حد ترخص این است كه اذان شهر را نشنود و اهل شهر او را نبینند(و نشانه آن این است كه او آنها را نبیند). همان، ص175
8) توسط حضرت حجت الاسلام فلاح زاده مسئول ستاد ترویج احكام. (به نقل از خود ایشان در یك ملاقات حضوری)
9) سایر شرطهای شكسته شدن نماز را هم دارا باشد؛ مثلا شغل او مسافرت نباشد.
10) این در صورتی است كه فرد قبل از ظهر سفر كند اما اگر بعد از اذان ظهر به مسافرت می رود حق ندارد روزه خود را افطار كند هر چند نماز شكسته می شود.



فهرست عناوین
  صفحه اولاخبارفرهنگی و آموزشیدفاتر شهرستانهاكتابخانه تخصصي نمازآموزش تصويري احكامفراخوانها و مسابقاتمقالات تخصصی نماز معصومین (ع) و نمازنماهنگ و فيلم كوتاه نمازخاطرات و حكایات نماز سایت مراجع اعظامپيام ولايت جامع احاديث و روايات نمازآشنايي با ستاد اقامه نمازبزرگان و نمازشعر نمازآواي ملكوت ( صوتي)اوقات شرعي پيوندهامناسبت هاكتابخانه ويژه موبايلبرنامه ريزي، ارزيابي و نظارتاوقات شرعيكلیپصوتپیامك نمازیسخنی از بهشتشبكه ملی امینخنده حلالعبد صالحلینك هاآخرین اخبار ایراننمایشگاه مجازی نمازنماز و پیشگیری از آسیبهای فردی و اجتماعیگزارش عملكرداحكام مسافت شرعی راهبردهای نمازكانالهای تلگرامی نمازدوره آموزشی نماز و فضای مجازی*گالريدفتر ميهمانانتماس با ماجستجومدیریت
پيوندها
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
پیامك نمازی
» زیباترین حس سجده...
قسمت اداری
نام کاربري :
رمز عبور :
رمز عبور خود را فراموش کرده ايد؟

خبرنامه
  
اشتراک قطع اشتراک
 RSS